Leyla GÜL/ Nisan 3, 2020/ Anne ve Çocuk, Genel, Kadın, Sağlık, yaşam

Gebelikteki trimester’lar aşağıdaki şekilde dönemlere ayrılırlar;

  • 1 – 13 haftalar arasını,1. trimester
  • 14 – 26 haftalar arasını 2. trimester
  • 27 – 41 haftalar arasını 3. trimester

 ilk trimester

Gebelik dönemi üç aylık periyotlara denk gelen üç trimester olarak ele alınır.  Gebeliğin 40 hafta (9 ay ve 10 gün) olduğunu düşünürsek ilk trimester 12 haftanın sonuna kadar olan süreyi kapsamaktadır.

Hamileliğin başlangıcı son gerçekleşen menstrual döngünün ilk günü olarak kabul edilir ve heyecanlı bekleyiş de o an itibaren başlamış olur. İlk birkaç hafta gebelik semptomları tam olarak hissedilmese de; adet sancılarına benzeri ağrılar, yorgunluk, baş ağrısı ve baş dönmeleri ilk göstergeler olabilir. Östrojen ve progesteron hormonlarındaki artış ile birlikte; iştahda değişim, aşerme, bulantı, kusma, idrar artışı ve uykusuzluk ilk üç ayda yaşanabilecek bazı semptomlar arasındadır. Tüm bu değişimlerden dolayı ilk trimester içerisinde kilo alımı az olurken bazen kilo verilmesi dahil doğal karşılanabilir.

Bu dönemin başında; ilk 6 ila 12 gün arasında %20’lik bir oranda küçük kanamalar yaşama olasılığı vardır. Hafif kanamaların yaşandığı birçok gebelik, sağlıklı bir doğum ile sonuçlanabilir.  Bununla birlikte yoğun kanamalar ve kramplar ciddi bir sorunun habercisidir ve mutlaka doktora başvurulması gerekir. Düşükler genelde ilk 12 hafta içinde gerçekleşir. İlerlemiş dönemlerdeki kanamalar anne ve bebek için riskli olabilir

Dengeli beslenmek, günde 2 lt. su tüketmek, kısa yürüyüşler ile başlayıp aylar ilerledikçe doktorunuza da danışarak günde 30 dakika yavaş tempoda yürüyüşler yapmak ilk trimester dönemini sağlıkla geçirmeniz için önemlidir.

Hafta hafta bebeğinizin gelişimi

5. hafta itibarı ile bebeğinizin ağzını, burnunu, kulaklarını, cildini ve vücut tüylerini oluşturacak olan hücreler ile kalp, damar, dolaşım ve sindirim sistemini  oluşturacak olan hücreler oluşarak şekillenmeye başlar.

İlk kalp atışları başlamış olsa da ancak 10. haftaya kadar duymak mümkün olmaz.

7. Hafta itibarı ile doğum tarihini yaklaşık da olsa hesaplama şansınız olacak.

10. Hafta itibarı ile bebeğinizin beyin, böbrek ve karaciğer gibi hayati organları da bedeninde olması gereken yerlerini almaya başlarlar.

11. Haftada organların büyümesi çok hızlanır. Kafasının her iki yanında kulaklar gelişir ve dış genital organlar şekillenir.

12. Haftada yüzde çene ve burun gelişimine bağlı değişiklikler oluşur. El ve ayak tırnakları gelişimini tamamlar.

İlk trimester için gerekli tetkikler

8. hafta içerisinde; tiroit testi, rahim ağzı taraması olarak da bilinen smear testi, vitamin ya da mineral eksiğinizin olup olmadığını tespit etmek için yaptırılan rutin biyokimya testleri yapılarak hamileliğin ilk haftalarında herhangi bir tedaviye ihtiyacınız olup olmadığınızı öğrenilir.

Toksoplazma ve kızamıkçık testlerinin hamilelik öncesi yapılması daha idealdir, yapılmamış ise enfeksiyonun aktif olarak varlığı bebeğin hem anne karnında hem de doğumdan sonraki sağlığını tehdit edebileceği için yapılması önerilir.

11 – 14. haftalar arasında kromozom hastalıklarını kontrol etmek için ikili tarama testi yapılması gerekir. Anneden alınan kan örneğinde serbest BHCG ve PAPP-A denilen hormonlar bakılır. Duyarlılığı %90’dır. 21 ve 18 kromozom hastalıklı bebeklerin erken döneminde saptanmasına yönelik olarak yapılır.

2. TRİMESTER

Hamilelikte ara aylar

Hamileliğin üçüncü ve altıncı ay aralığı ikinci trimester olarak adlandırılır. Üçüncü aydan sonra annenin hamilelik ile ilgili sıkıntıları azalır ve anne fizyolojik ve psikolojik olarak hamileliğe alışmaya ve kendini daha zinde ve güçlü hissetmeye başlar.

İkinci trimester hangi aylardır ve belirleyici özellikleri nelerdir?

Hamileliğin üçüncü ve altıncı ay aralığı ikinci trimester olarak adlandırılır. Üçüncü aydan sonra annenin hamilelik ile ilgili sıkıntıları azalır ve anne fizyolojik ve psikolojik olarak hamileliğe alışmaya ve kendini daha zinde ve güçlü hissetmeye başlar. Hamilelik artık daha belirgindir ve anne de hamileliğini daha fazla hissetmeye başlar. Önemli birçok sağlık testinin yapıldığı dönem de ikinci trimesterdır. Bu dönem hamileliğin en rahat geçen dönemidir.

Hamileliğin ara aylarında annenin vücudunda meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Bebeğin hareketleri anne tarafından ilk kez dördüncü ayın başlaması ile birlikte hissedilir. Bu dönemde karın genişlemeye ve kaslar da gerilmeye başlar buna bağlı olarak anne küçük ağrı ve sancılar yaşar. Hamilelik ilerledikçe memeler irileşmeye ve süt bezleri çalışmaya başlar. Büyüyen rahim, bağırsaklara ve diğer organlara baskı yapmaya başlar ve tuvalet düzeni değişir. Düzenli olarak kilo artar ve altıncı ay ile birlikte anne beş ile yedi kilo arası kilo almış olur. Karnın büyümesi ve alınan kilolara bağlı olarak bel ağrıları yaşanır. Annenin rahatsızlıklarını azaltabilmek için bolca dinlenmesi, egzersiz yapması, oturuşuna dikkat etmesi ve sağlıklı beslenmesi gerekir. Şiddetli karın ağrısı, kanama ve şiddetli baş dönmesi doktora başvurulması gereken durumlardır.

Hamileliğin bu aylarında bebeğin gelişimi nasıl seyreder?

Annedeki değişimler gibi bebekte de önemli değişimler bu aylarda da devam eder. Bebek hızla büyür. İlk üç ayda hızlı ilerleyen baş gelişimini bu dönemde vücut gelişimi takip eder ve tüm organlar oluşur. Bebeğin kaşları, saçları ve tırnakları çıkar, ışığa duyarlılığı artar ve göz gelişimi devam eder, bebeğin artık tat alma duyusu oluşmuştur ve elini ağzına götürebilir. İşitme duyusu on dokuzuncu haftadan sonra tamamen gelişir ve sesleri algılayabilir. Bebek ile konuşmak, müzik dinlemek ve ona şarkı söylemek oldukça faydalıdır. Kıkırdak doku şeklinde olan iskelet sistemi sertleşmeye başlar. Beşinci ayda bebek hareketlenmeye başlar, tekme atar ve anne karnında döner. Soluk alma, yutkunma ve emme refleksleri gelişir. Anne bebeğinin hareketlerini 4. ayın sonunda kesin olarak hissetmeye başlar.

Altıncı ayın sonunda bebek artık yeni doğmuş bir bebek formunu almaya başlar. Yüzü, gözleri ağzı ve dudakları şekillenir, mimikleri oluşur. Kaşlarını çatar, gözlerini açar, başını çevirir. Kalp atışı stetoskop ile duyulur hale gelmiştir ve yeni doğan bir bebek gibi uyku düzeni oluşur, uyurken rahat ettiği bir pozisyon belirler. İkinci trimestır sonunda bebek 28-35 santim uzunluğunda ve 700-900 gr ağırlığındadır. Bebeğin cinsiyeti de bu dönemde kesin olarak öğrenilebilir.

İkinci trimesterda annenin dikkat etmesi gerekenler nelerdir?

Her ne kadar ilk 3 aylık dönemin riskleri atlatılmış ve bebek oldukça gelişmiş olsa da bu ayda da annenin hareketlerine dikkat etmesi, dengeli beslenmesi, zararlı besin ve maddelerden uzak durması ve egzersiz yapması önemlidir.

İkinci trimesterda bebeğin gelişine hazırlık için neler yapılabilir?

İkinci trimester annenin en rahat ettiği, bebeğin de gelişiminin büyük bir hızla sürdüğü dönemdir. Anne bu dönemde kendini oldukça iyi ve enerjisi yüksek hisseder. Annenin enerjisi ve bebeğin cinsiyetinin de belli olması ile bebeğin gelişine hazırlanmak, odasını ve kıyafetlerini hazırlamak için en uygun zaman bu dönem olabilir. Hamileliğin balayı olarak da bilinen üç ve altıncı aylar arası dönem anneliğe hazırlanmak için oldukça verimli bir zamandır.

Bu yazı çocuk gelişim sitesi ÇocukluDünya iş birliği ile hazırlanmıştır.

3. TRİMESTER   

Hamilelikte son üç ay

Hamileliğin son ve en heyecanlı dönemi altı ve dokuzuncu ayları kapsayan üçüncü trimesterdır.

Üçüncü trimester hangi ayları kapsar ve bu aylarda anne kendini nasıl hisseder?

Hamileliğin son ve en heyecanlı dönemi altı ve dokuzuncu ayları kapsayan üçüncü trimesterdır. Hamileliğin büyük bir bölümünü geride bırakan anne, bebeğine ve hamilelik durumuna tamamen alışmıştır ve doğuma hazırlanır. Bu dönem bebeğin hızla büyüdüğü ve ağırlaştığı, dolayısı ile annenin daha çok zorlanmaya başladığı dönemdir. Doğumun yaklaşması ile hazırlıklar hızlanır ve kaygı ve mutluluk duyguları artık daha yoğun hissedilmeye başlar. Bu dönem annenin duygusal ve fiziksel olarak zorlandığı bir dönemdir.

Hamileliğin son üç ayında anne fiziksel olarak nasıl hisseder? Vücutta neler değişir?

Son trimesterda bebeğin artan ağırlığı nedeni ile annenin bel ağrıları da oldukça artar. Vücudu doğuma hazırlayan küçük kasılmalar da hamileliğin son döneminde başlar ve kaygı duyulmasına gerek yoktur. Hamileliğin ikinci 3 aylık döneminde oldukça zinde ve enerji dolu hisseden anne, bu dönemde düzensiz uyku, artan ağırlık ve doğumun yaklaşması nedeni ile hissedilen kaygı yüzünden yorgun hissetmeye başlar. Bebeğin idrar kesesine yaptığı baskı nedeni ile sık sık tuvalete gitme ihtiyacı hissedebilir. Bebek büyüdükçe anne karnındaki alanı da daralır fakat bu bebeği durdurmaz. Hamileliğin son üç ayında bebek alanı kısıtlı da olsa oldukça hareketlidir. Bu dönemde bebeğin hareketlerinde bir azalma hissedildiğinde, ani ve acı veren kasılmalarda ve kanamalar olduğunda mutlaka doktor ile iletişime geçilmelidir.

Üçüncü trimesterda bebeğin gelişimi ve fiziksel görünüşü nasıldır?

Otuz yedinci haftadan sonra doğmaya hazır olan bebeğin hareketleri dışarıdan da görülebilir. Bebeğin gelişimi devam etmektedir. İşitme duyusu gelişmiştir, gözlerini açabilir ve de karanlık ve aydınlığı fark eder. Dış dünyadan gelen etkilere tepkiler verir ve anne-babasının sesini tanır. Bebek, dünyaya gelmeden önce anne-babası ve dış dünya ile iletişim kurmaya başlamıştır. Cilt renginin pembeye dönmesi ve deri altındaki yağ tabakasının oluşması ile birlikte yeni doğan bebek görünümünü kazanmaya başlar. Son ayda bebeğin başı rahim ağzına doğru pozisyon alır ve doğuma hazırlanır. Kafatası, kolay doğum için, hala esnektir. Boyu 45-50 santim, kilosu 2700-3500 grama ulaşmış olur. Hamileliğin son aylarında da beslenmeye dikkat etmek, vitamin almaya devam etmek, bolca su içmek, kısa yürüyüşler yapmak ve yeterince dinlenmek anne ve bebek sağlığı için oldukça önemlidir.

Annenin hazırlıklı olması gereken doğum belirtileri nelerdir?

Hamileliğin son üç ayında annenin bilgi sahibi olması gereken en önemli konu doğum belirtileridir. Amniyotik kesenin yırtılması ve kasılmalar doğumun başladığının en belirgin göstergeleridir. Bebeğin içinde bulunduğu amniyotik kesenin yırtılması sonucu içindeki su dışarı akar. Bu sıvının miktarı kişiden kişiye değişir. Kasılmaları gerçek ve yalancı kasılmalardan ayırmak gerekir. Hamileliğin yirminci haftasından sonra vücudu doğuma hazırlamak için Braxton Hicks kasılmaları başlar. Bu kasılmalar genellikle ağrısız veya hafif sancı şeklinde uzun süreli olmayan sancılardır. Doğumun başlayıp başlamadığını anlamak için kasılmaların gözlemlenmesi gerekir. Eğer sancılar pozisyon değiştirilmesine rağmen geçmiyor, sırttan başlayıp karın bölgesine ve bacaklara doğru yayılıyor, gittikçe sıklaşıyor ve güçleniyorsa doğum başlamış demektir.

Hamileliğin üçüncü trimesterında anne-babalar bebeğe hazırlık için neler yapabilir?

Son aylarda anne-babanın birlikte, doğum ve yeni doğan bebek bakımı ile ilgili kitaplar okuyup doğum ve bebek bakımı ile ilgi bilgi edinmesi, evi bebeğe hazır hale getirmesi, bir hastane çantası hazırlaması ve bebek bezi gibi yeni doğan bebeğin ihtiyacı olacak eşyaları hazırlaması gerekir. Son ayların heyecanını bütün aile fertleri ile paylaşmak, herkesi evin yeni bireyine ve yeni doğan bebek bakımının gerekliliklerine hazırlamak için ideal aylar son aylardır.

Bu yazı çocuk gelişim sitesi ÇocukluDünya iş birliği ile hazırlanmıştır.

KAYNAK